Celvetiye tarikatının kurucusu (Seferhisar 1543/1544-İstanbul 1628). İlk öğrenimini babası fazlullah Mahmud bin Mahmud?un yanında gördükten sonra Nâzırzâde?nin derslerine gitti. Nâzırzâde?nin Edirne?de Sultan Selim Medresesi?ne tayiniyle Edirne?ye ve bir süre sonra, yine hocası ile Şam?a ve Mısır?a gitti. Bursa?daki Ferhadiye Medresesi?ne Müderris ve Camii Atîk Mahkemesi?ne de kadı olarak tayin edildi (1573). Birkaç yıl sonra Şeyh Üftâde?nin tarikatına girdi (1576). Üftâde?nin yanında geçirdiği riyazet devresinden sonra halifelikle Üsküdar?a gönderildi. Azîz Mahmud Hüdâyî, zamanında çok tanınmış ve büyük saygı görmüş bir kimse idi. Devrin padişahı Ahmed I ve Valide Sultan onun tarikatına girmişlerdi. Tekke şiirinin önde gelen şairlerindendir. Arûz ve hece vezniyle yazdığı tasavvufî şiirlerinin birçoğu bestelendi. Dîvãn?ı dışında şiirleri, nesirleri, Arapça ve Türkçe 22 kadar eseri vardır: Başlıca eserleri: Nefâisü?l-mecâlis (Meclislerin Süsleri); Necâtü?l-garik fi?l-cem ve?t-tefrîk; (Toplanıp Dağılma Kuralına Göre Batmış Kimsenin Kurtuluşu); Tarîkatnâme Tezâkir-i Hüdâyî (Hüdâyî?nin Tezkireleri); Keşfü?l-kânû an vechi?s-semâ (Mevlevîlerde Semâ Şekli); Vâkıât. Bazı eserleri Külliyât adı altında basıldı (1870, 1922)
|
